Fırat Üniversitesi Teknoloji Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Harun Tanyıldızı’nın “Principal Investigator” (baş araştırmacı) olarak görev aldığı uluslararası araştırma projesi, Qatar Research Development and Innovation Council tarafından desteklenmeye hak kazandı. Toplam bütçesi 299 bin 609 ABD doları olan proje, döngüsel ekonomi hedeflerine yönelik sürdürülebilir ve yenilikçi çözümler geliştirmeyi amaçlıyor.

“Valorising Construction and Demolition Waste (CDW) into Sustainable Materials for CO₂ Sequestration and Low Carbon Building Materials: A Proposal for Qatar's Circular Economy Development” başlıklı proje; Doha Bilim ve Teknoloji Üniversitesi, Teesside Üniversitesi ve Fırat Üniversitesi iş birliğinde yürütülüyor. Projenin yürütücülüğünü Dr. Amin Esmaeili üstlenirken, Prof. Dr. Harun Tanyıldızı’nın Principal Investigator olarak görev alması, Fırat Üniversitesinin uluslararası araştırma projelerindeki etkinliğini ve bilimsel liderliğini ortaya koyması açısından büyük önem taşıyor.

Proje, Katar’daki inşaat ve yıkım atıklarının kapsamlı biçimde değerlendirilmesini (CDW), bu atıkların karbondioksit tutulumu için değerli kaynaklara dönüştürülmesini ve düşük karbonlu yapı malzemelerinin geliştirilmesini hedefleyen bütüncül bir strateji sunuyor. Çalışma yalnızca sera gazı emisyonlarının azaltılmasına odaklanmakla kalmayıp, aynı zamanda malzemelerin geri kazanım ve yeniden kullanım süreçlerinin gelişmiş teknolojiler ve yapay zekâ destekli sistemlerle optimize edilmesini amaçlıyor.

Haritalandırma ve ileri teknoloji tesis çalışmaları

Araştırma kapsamında ilk aşamada Katar genelinde CDW’nin detaylı haritalandırılması ve malzeme karakterizasyonu gerçekleştirilecek. Bu sayede inşaat uygulamalarında geri dönüşüm ve yeniden kullanım potansiyeli bilimsel verilerle ortaya konulacak. Projenin bir diğer aşamasında ise kullanılabilir agregaların diğer atıklardan ayrıştırılmasını sağlayacak ileri teknolojiye sahip bir CDW yıkama tesisi geliştirilecek. Bu süreçten elde edilen artıkların hem toprakta hem de özel karbonatör reaktörlerinde değerlendirilmesi planlanırken, gelişmiş ayrışma ve mineral karbonasyon yöntemleriyle yenilikçi CO₂ tutulum teknikleri uygulanacak.

Düşük karbonlu yapı malzemeleri üretilecek

Proje ayrıca, inşaat ve yıkım atıklarından geopolimerler ve çevre dostu tuğlalar gibi sürdürülebilir ve düşük karbonlu yapı malzemelerinin üretilmesini hedefliyor. Bu ürünlerin hızla büyüyen düşük karbonlu yapı malzemeleri pazarına tedarik sağlaması öngörülüyor. Bununla birlikte CDW geri dönüşüm süreçlerinin teknik-ekonomik fizibilitesi ile yaşam döngüsü analizleri gerçekleştirilerek sistemin sürdürülebilirliği bütüncül olarak değerlendirilecek.

Yapay zekâ ve dijital teknolojilerin entegre edileceği projede, CDW işleme zinciri gerçek zamanlı verilerle optimize edilerek verimlilik ve sürdürülebilirlik en üst düzeye çıkarılacak. Çevresel açıdan sera gazı emisyonlarının azaltılması, depolama alanı kullanımının düşürülmesi, kentsel kirliliğin önlenmesi ve doğal peyzajın korunmasına katkı sağlanması bekleniyor. Ekonomik açıdan ise yeşil teknoloji alanında yeni istihdam olanaklarının oluşturulması ve Katar’ın ekonomik çeşitlendirme politikalarına destek verilmesi hedefleniyor.

Fırat Üniversitesinin bilimsel görünürlüğüne önemli katkı

Bilimsel boyuttaki bu proje; geri dönüşüm uygulamalarına yönelik toplumsal farkındalığın artırılmasını, kamuoyunun sürece katılımının güçlendirilmesini ve geri dönüştürülmüş yapı malzemelerinin kullanımına ilişkin politika geliştirme ve standart oluşturma çalışmalarına ampirik veri sağlamayı amaçlıyor. Projenin başarılı olması durumunda, inşaat ve yıkım atıklarının yönetimi konusunda uluslararası ölçekte örnek teşkil edecek, ölçeklenebilir ve tekrarlanabilir bir model ortaya konulması hedefleniyor.

Prof. Dr. Harun Tanyıldızı’nın baş araştırmacı olarak projede yer alması, Fırat Üniversitesinin sürdürülebilirlik, döngüsel ekonomi ve yeşil yapı malzemeleri alanındaki bilimsel üretim gücünü uluslararası düzeyde görünür kılarken, üniversitenin küresel araştırma ağlarındaki konumunu da güçlendiriyor. Bu önemli proje, Fırat Üniversitesinin çevre dostu teknolojiler ve sürdürülebilir inşaat uygulamaları konusundaki akademik birikiminin uluslararası platformlara taşınmasına katkı sağlayacak.